Uit in Oostende logo

Lezingenreeks WO I trekt naar MMP1917: UiT in Oostende sprak met conservator Steven Vandenbussche

woensdag 18 oktober 2017
Tijdens de herdenking van de Groote Oorlog wordt ingezoomd op tal van thema’s via maandelijkse lezingen en met de wekelijkse Oorlogskrant. Op 16 november trekt de Lezingenreeks WO I naar Passendale! UiT in Oostende sprak met Steven Vandenbussche.

Op 16 november gaat de Lezingenreeks W.O.I voor de allereerste keer op verplaatsing naar het Memorial Museum Passchendaele 1917 (MMP1917) en Tyne Cot Cemetery. UiT in Oostende trok naar Passendale en sprak met Steven Vandenbussche, conservator van het oorlogsmuseum.

Het is onze plicht om alle slachtoffers te blijven herdenken en het verhaal van de Slag van Passendale levend te houden.

Waarom was de slag bij Passendale zo belangrijk?
Het landschap tussen Ieper en Passendale vormde 100 jaar geleden het decor voor de meest bloedige slag uit de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen. Tussen 31 juli en 10 november 1917 vallen meer dan 450.000 slachtoffers voor een terreinverschuiving van slechts 8 kilometer. Passendale wordt bekend als ‘Passion-dale’ (dal van het lijden) en is nog steeds een internationaal symbool voor oorlogsgeweld. 

Niet alleen de levens van zoveel mannen, maar ook die van hun families werden verwoest. Het is onze plicht om alle slachtoffers te blijven herdenken en het verhaal van de Slag van Passendale levend te houden. Een verhaal over de strijd en inzet van een generatie die haar leven gaf voor onze vrijheid. Een strijd voor een vredevolle wereld die tot vandaag nog steeds verder woedt.

Wat heeft het museum zoal te bieden?
Het huidige, meer dan 600 meter lange parcours toont niet alleen een uitgebreide collectie objecten en indrukwekkende foto’s. In zorgvuldig nagemaakte loopgraven waant de bezoeker zich in de Eerste Wereldoorlog en een authentieke Amerikaanse noodwoning vertelt het verhaal van de hulp en wederopbouw. In 2013 werd het uitgebreid museum officieel geopend.

Het MMP1917 bevindt zich in een omgeving die in de Eerste Wereldoorlog één groot slagveld was en nadien werd heropgebouwd. In Zonnebeke, waarvan Passendale een deelgemeente is, vind je dan ook heel wat sporen van de Groote Oorlog. De begraafplaatsen en monumenten maken het strijden en lijden van militairen en burgers tastbaar. Ook het kleinere erfgoed spreekt van het oorlogsverleden: bunkers, gedenktekens, wederopbouwarchitectuur... En het landschap getuigt nog van wat zich hier vier jaar lang heeft afgespeeld.

Het museum is een toegangspoort tot dit rijke erfgoed. We zijn een ‘open museum’: wat je tijdens je museumbezoek te weten komt, kun je observeren in het hedendaagse Zonnebeke en het landschap. We leggen dan ook een directe link met het vele oorlogserfgoed in de omgeving.

Naast het MMP1917 en het kasteelpark waar het museum zich bevindt, zijn er in Zonnebeke twee heel belangrijke oorlogssites: Tyne Cot Cemetery en het Polygoonbos. Wandelwegen verbinden het museum met deze plekken: ze maken deel uit van het project The Legacy of Passchendaele. De vele andere Zonnebeekse oorlogsrelicten ontdek je op de Legacyfietsroute.

Het Memorial Museum Passchendaele 1917 is gevestigd in het Kasteel van Zonnebeke. Dat gebouw werd niet toevallig gekozen. Wat is de geschiedenis erachter?
Emmanuel Iweins, een telg van de Ieperse familie die het domein in de 19de eeuw in zijn bezit kreeg, liet het gebouw in 1926 optrekken. Hij was na de Eerste Wereldoorlog teruggekeerd om het verwoeste kasteeldomein herop te bouwen. Het kasteel is gebouwd in wat men een typische ‘Iweins-stijl’ is gaan noemen, met nieuwe materialen, een vooruitstekend zadeldak, spitse dakkapellen, windborden en hoge schoorstenen.

In 1980 kocht de gemeente Zonnebeke het kasteeldomein aan. Zowel de gebouwen als het park bevonden zich toen, na jaren verwaarlozing, in slechte staat. De aankoop betekende het begin van de herwaardering van het domein. Het werd opgeknapt en opengesteld voor het publiek. Er vonden culturele activiteiten en evenementen plaats en verschillende gebouwen kregen een nieuwe bestemming. Het kasteelgebouw werd een cultuurcentrum. De aanzet om er een museum in te richten was een succesvolle tentoonstelling over de Derde Slag om Ieper in 1987, zeventig jaar na de feiten. Er gingen toen stemmen op om een permanente tentoonstelling op te zetten en in 1989 opende op de eerste verdieping een streekmuseum over het oorlogsverleden, maar ook over de Zonnebeekse augustijnenabdij en ander plaatselijk erfgoed.

De veelheid in het museum was ook een zwakte: het leed aan een gebrek aan profilering. De eigenlijke sterkte, de Eerste Wereldoorlog, kwam onvoldoende tot uiting en de bezoekcijfers liepen terug. Dat leidde in 2002 tot een ingrijpende keuze: het kasteel zou een volwaardig ‘klassiek’ museum worden over de Eerste Wereldoorlog zoals die zich in Zonnebeke en omgeving heeft afgespeeld, met een maximale integratie van collectiestukken en historische informatie. Na de tentoonstellingsruimtes op de eerste verdieping kwam er sindsdien een zogenaamd ‘experience-gedeelte’ in de kelder.

Het vernieuwde Memorial Museum Passchendaele 1917 (MMP 1917) opende in april 2004 zijn deuren en werd in 2008 een regionaal erkend museum. Bovendien won het dat jaar de Publieksprijs. In 2011 volgde de definitieve bescherming van de kasteelgebouwen, waarna de restauratie kon beginnen. Met het vooruitzicht op honderd jaar herdenking van de Eerste Wereldoorlog werd tegelijk het museumparcours uitgebreid.

Er is ook een kenniscentrum ondergebracht in de voormalige pastorie van Zonnebeke. Kun je daar iets meer over vertellen?
Het is een plaats waar onderzoekers, studenten en nieuwsgierigen met hun vragen over het oorlogsverleden en het erfgoed van de streek terecht kunnen. Het kenniscentrum omvat twee grote collecties die het erfgoed en het verleden van Zonnebeke en haar deelgemeentes bewaren. Enerzijds is er het documentatiecentrum van het Memorial Museum Passchendaele 1917, met vele naslagwerken en archieven die handelen over de Eerste Wereldoorlog en de Derde Slag om Ieper (1917) in het bijzonder. Daarnaast vind je er de bibliotheek en het archief van de Zonnebeekse Heemvrienden. Die collectie bestaat uit zowel heemkundige werken als tijdschriften en andere bronnen over de lokale geschiedenis.

In de gereconstrueerde Duitse en Britse loopgraven proef je het beangstigende gevoel dat de soldaten overviel toen zij hier ‘gevangen’ zaten. Een aangrijpend bezoek dat je verkenning van de oorlogssites in de omgeving alleen maar zal verrijken!

Wat mogen we verwachten van de rondleiding/lezing?
Het Memorial Museum Passchendaele 1917 combineert de interactieve opstelling van een eigentijds museum, met het uitzonderlijke belevingsaspect van de Dugout & Trenches. Het museumgedeelte brengt een overzicht van de vijf slagen bij Ieper, waaronder de Slag van Passendale. Aan de hand van historische voorwerpen, authentieke brieven, affiches en andere documenten, uniformen van de verschillende legers, videofragmenten … krijgen groot en klein zicht op hoe het leven op en rond de slagvelden moet geweest zijn.

Het bezoekerscircuit gaat vervolgens verder via de unieke Dugout Experience. Als bezoeker ontdek je er hoe de Britten in 1917 ondergronds gingen leven. Een beklemmende belevenis die een onthutsend beeld schept van de erbarmelijke en claustrofobische leefomstandigheden destijds. Afsluiter van het bezoek is de waarheidsgetrouwe reconstructie van Duitse en Britse loopgraven waarlangs originele schuilplaatsen nagebouwd werden. Proef het beangstigende gevoel dat de soldaten overviel toen zij hier ‘gevangen’ zaten. Een aangrijpend bezoek dat je verkenning van de oorlogssites in de omgeving alleen maar zal verrijken.

Interview: Kim Muyllaert voor UiT in Oostende

Praktisch:
Geleid bezoek MMP1917 en Tyne Cot Cemetery (incl. onthaal, koffie en lezing).
Donderdag 16 november 2017 van 9.00 tot 16.00 uur
Tickets: 13 euro – 3,40 euro UiTPAS kansentarief
Tickets: UiTloket in CC De Grote Post en Toerisme Oostende vzw.

Oorlogskrant

De Oorlogskrant geeft een relaas van dag tot dag van de oorlogsgebeurtenissen 100 jaar geleden. Verbazend hoe actueel de oorlogsverhalen zijn en vooral hoe diep menselijk de getuigenissen van elke dag zijn. De krant haalt de geschiedenis van toen onder het stof. De tal- en nutteloze oorlogsgebeurtenissen kan het belang van vrede niet genoeg benadrukken.

De ‘Gazet van Oostende’, de wekelijkse Oorlogskrant is gratis beschikbaar op diverse locaties in de stad. Digitaal kun je de krant nalezen op www.oostende1418.be.